23 maja 2025
MAM KLACZ I NIE ZAWAHAM SIĘ JEJ UŻYĆ ...W HODOWLI !
Wielu hodowców dzwoniących po poradę wyboru ogiera dla swojej klaczy, równocześnie pyta jak poradzić sobie z formalnościami dotyczącymi klaczy jak i jej przyszłego potomka.
Pierwsza rzecz, o której każdy posiadacz konia powinien pamiętać:
Każdy koń znajdujący się na terenie Polski musi być zgłoszony do komputerowej bazy danych IRZplus - ARiMR (Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa), zgodnie z Ustawą o Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (z dnia 4 listopada 2022 r.), ARiMR jest odpowiedzialna za prowadzenie Komputerowej Bazy Danych Koniowatych.
Zakładając, że jesteśmy właścicielami klaczy, która nigdy nie była używana w hodowli, a chcemy i ją i jej potomka rejestrować w Polskim Związku Hodowców Koni, należy skontaktować się z Okręgowym Związkiem Hodowców Koni w województwie, najlepiej z tym, na terenie którego znajduje się Wasza hodowla, celem złożenia wniosku o wpis klaczy do odpowiedniej księgi stadnej.
Lista kontaktów do odpowiednich OZHK/WZHK dostępna pod linkiem:
https://www.pzhk.pl/sprawy-zwiazkowe/ozhk/
Podczas wizyty inspektora ze Związku wykonana zostanie ocena liniowa klaczy :
28 cech u klaczy ujeżdżeniowej lub 36 u skokowej.
Klacze rasy małopolskiej i wielkopolskiej dodatkowo zostaną zbonitowane (9 cech: typ, głowa+szyja, kłoda, nogi przedni, nogi tyle, kopyta, stęp, kłus, ogólne wrażenie). Inspektor weźmie również pod uwagę ew. obecność wad uniemożliwiających wpis przyszłej matki do księgi, wykonane zostaną podstawowe pomiary, ocena rodowodu itp.
Szczegóły do znalezienia w programach hodowlanych ras odpowiednich ksiąg stadnych prowadzonych przez PZHK zamieszczonych pod linkiem:
https://www.pzhk.pl/hodowla/programy-hodowlane/
W zależności od rasy jaką reprezentuje klacz musi spełniać konkretne warunki, standardy wymagane w danej rasie, by mogła być wpisana do właściwej Księgi Stadnej.
Do takiej wizyty należy klacz odpowiednio przygotować, gdyż od oceny zależy to czy klacz otrzyma licencję hodowlaną.
Należy zadbać nie tylko o kondycję klaczy (o tym oczywiście należy pomyśleć o wiele wcześniej), ale i należytą pielęgnację, oraz o możliwość jak najlepszego pokazania klaczy w ruchu w 3 chodach i, jeśli jest klaczą o rodowodzie skokowym, również w skokach luzem.
Jeśli czytający ten tekst jest bliżej zainteresowany na czym taka ocena polega, odsyłam do artykułu na stronie cichonstallions.pl w dziale „doradztwo” – „artykuły branżowe” z dnia 12 marca 2023 pt. „Ocena liniowa”.
Jednakże zanim dojdzie do oceny klaczy możemy ją kryć wybranym ogierem (uznanym przed dany Związek), wtedy musimy być absolutnie pewni, że klacz jest na tyle prawidłowa i spełnia warunki wpisu do Księgi, by otrzymać licencję. Inaczej ryzykujemy tym, że jej potomstwo otrzyma status niehodowlanego.
Wybierając ogiera sprawdźmy, czy posiada on licencję Związku, do którego potem chcemy wpisać źrebię. Jeśli jest to związek zagraniczny, należy również upewnić się, że i klacz zostanie zaakceptowana i tam zarejestrowana.
Gdy klacz zostanie pokryta, należy oczekiwać otrzymania świadectwa inseminacji/ świadectwa pokrycia, ale najpierw, w przypadku Stacji Cichoń Stallions, należy wypełnić formularz w zakładce: KONTAKT – ŚWIADECTWO INSEMINACJI i zadeklarować w jakim związku hodowlanym będzie opisywane źrebię.
Właściciel jest zobowiązany zgłosić urodzenie źrebięcia zgodnie z w.w. Ustawą o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt w terminie 3 miesięcy od daty jego urodzenia , a wydanie dokumentu identyfikacyjnego nastąpi wtedy do 12 miesiąca życia. Najpierw do (IRZplus ARiMR), następnie Agencja odpowiedniemu związkowi hodowców koniowatych przekazuje informację o takim zgłoszeniu w terminie 2 dni od dnia wprowadzenia do komputerowej bazy danych informacji zawartych w tym zgłoszeniu.
Jednym słowem - Agencja w ciągu 2 dni przekazuje informację do odpowiedniego Związku o konieczności wystawienia unikalnego dokumentu identyfikacyjnego dla koniowatego, czyli paszportu.
Po zgłoszeniu urodzenia źrebięcia inspektor ze Związku przeprowadza bezpośrednią jego identyfikację (opis słowny i graficzny, wszczepienie elektronicznego środka identyfikacji – transponder), odbiera dokumenty potwierdzające pochodzenie źrebaka, w tym świadectwo krycia/inseminacji i uzgadnia sposób dostarczenia paszportu (odbiór osobisty lub wysyłka za pośrednictwem poczty polskiej).
Jeśli źrebię pochodziło z inseminacji (bez względu na fakt czy było to nasienie świeże, czy mrożone) inspektor pobiera włosy z grzywy, by odpowiednie laboratorium dokonało badania DNA, które ma potwierdzić zgodność pochodzenia po podanych rodzicach.
Paszport jest obowiązkowy przy przemieszczaniu konia, sprzedaży, na zawodach, w trakcie kontroli, leczenia, jest ważny przez całe życie konia i zawiera m. in. takie dane jak:
dane identyfikacyjne konia,
dane hodowcy i właściciela i ewentualne jego zmiany,
historię szczepień,
historię leczenia,
odpowiednią sekcję pt. „podawanie produktów leczniczych”, w której powinna widnieć decyzja czy koń może trafić do uboju czy nie.
I jeszcze na koniec:
Obowiązki posiadacza zwierząt:
https://www.gov.pl/web/arimr/obowiazki-posiadacza-zwierzat-w-ramach-systemu-irz
Mam nadzieję, że zawarłam tu podstawowe wytyczne dla początkujących hodowców.
Życzę powodzenia w tej niesamowitej przygodzie, jaką, bez wątpienia, jest hodowla koni !