Krycie klaczy starszych

Hodowcy współpracujący ze Stacją Cichoń Stallions borykają się różnymi problemami – od tych z doborem ogiera do klaczy, postępowaniem ze źrebiętami, zachowaniami klaczy przy źrebaku, po te dotyczące czy i kiedy klacz kryć itp. Stacja dba o to, by hodowcy otrzymali satysfakcjonującą odpowiedź i wsparcie merytoryczne. Jednym z często zadawanych pytań jest to dotyczące krycia kilkunastoletniej klaczy. Odpowiedzi jest wiele, bo każda klacz jest indywidualnością, z własną historią zdrowia i predyspozycjami genetycznymi, a hodowcy mogą starać się uzyskać od niej źrebię drogą tradycyjną lub za pomocą nowoczesnych metod rozrodu. Z wiekiem płodność klaczy maleje, ale wiele tych starszych jest bardzo cennych – jeśli rodziły, to znamy już ich potencjał do przekazywania konkretnych cech, co jest bezcenną wskazówką w dobieraniu ogiera. Wiemy w jakim stopniu przekazują potomstwu swój talent, temperament i budowę. Lekarze przyjmują, że klacze w wieku od 4 do 15 lat są w szczytowej formie rozrodczej. Jednak od 15 do 20 roku życia ich płodność spada, a po 20 roku problemy z rozrodem nasilają się coraz bardziej. Co można z tym począć? W przeciwieństwie do większości ogierów, które mogą produkować sprawne plemniki przez całe życie, klacz rodzi się ze wszystkimi oocytami, czyli niedojrzałymi komórkami jajowymi, jakie kiedykolwiek będzie miała. Klacz ich nie produkuje, ona je ma od urodzenia. Oznacza to, że np. klacz ma 20 lat to jej pęcherzyki jajnikowe, z których każdy zawiera oocyt, również mają …20 lat ! Oocyty, czekając na swoją kolejność, tkwią na różnych etapach dojrzałości. Jakie problemy mogę wystąpić u klaczy starszych: Mogą rozpocząć cykl rozrodczy później wiosną niż młodsze, a czas między owulacjami może być wydłużony. Mogą wystąpić problemy z rozwojem pęcherzyków jajnikowych, co skutkuje np. dłuższym czasem dojrzewania i owulacji, mogą wystąpić mniejsze pęcherzyki z powodu spowolnionego tempa ich wzrostu. Nierzadko klacze powyżej 20. roku życia potrzebują od trzech do czterech tygodni lub nawet dłuższego czasu, by zbudować pęcherzyk odpowiedni do krycia, zmniejsza się także częstość występowania owulacji a zwiększa się liczba nieregularnych cykli. Dane pokazują, że u młodych klaczy dominujący pęcherzyk (ten, który rośnie najszybciej, przygotowując się do owulacji) nie owuluje w mniej niż 5% cykli - u klaczy w wieku 15 lat i starszych odsetek ten może wzrosnąć do 13%. Ze względu na wiek dojrzałe klacze mają większe szanse na pogorszenie stanu zdrowia macicy. Mogła rozwinąć się tkanka bliznowata, podobnie jak torbiele, które mogą stanowić problem, jeśli staną się duże lub będą liczne. Te przewlekłe zmiany zwyrodnieniowe w wyściółce macicy, czyli endometrium, są znane jako endometroza, które znacznie częściej występuje u klaczy starszych. Dlaczego jest ona niebezpieczna dla źrebności klaczy? Otóż naukowcy odkryli zmniejszony przepływ krwi w macicy we wczesnej ciąży u klaczy z endometriozą, nie tylko u tych starszych, również i tych młodszych, u których zmiany stwierdzono. Mniejszy przepływ krwi powoduje pogorszenie „komunikacji” zarodka ze ścianą macicy. Istotną przyczyną utraty zarodka we wczesnej ciąży jest uporczywe zapalenie błony śluzowej macicy po kryciu. Głównym problemem związanym z zapaleniem błony śluzowej macicy jest utrudnione oczyszczanie się macicy, co następnie powoduje stan zapalny. U wszystkich klaczy po kryciu rozwija się przejściowa reakcja zapalna macicy z powodu obecności plemników i, nieuchronnie, bakterii. Zazwyczaj płyn zostaje wypchnięty, a stan zapalny ustępuje samoistnie, jednak starsza klacz może utracić zdolność do wydalania zanieczyszczeń. Zamiast tego płyn zapalny może zalegać tam przez kilka dni i prowadzić do wtórnej infekcji i przewlekłego zapalenia błony śluzowej macicy. Prowadzi to do powstania środowiska macicy, które nie sprzyja przetrwaniu zarodka. Bezpośrednią przyczyną łatwiejszego dostawania się zanieczyszczeń, w tym także odchodów jest zmiana w szyjce macicy, w uformowaniu sromu, a dokładnie jego nachyleniu, które sprzyja gromadzeniu się moczu w pochwie i zasysanie gazów. Zaawansowany wiek może powodować postępujące przechylenie górnej części sromu do przodu ponad brzeg miednicy, co może znacząco wpłynąć na zdolność klaczy do zajścia w ciążę lub jej utrzymania, z powodu możliwości przedostawania się kału do dróg rodnych. Oczywiście na wiele z tych schorzeń istnieją środki zaradcze i weterynaria świetnie daje sobie z nimi radę – i chirurgicznie i hormonalnie, co daje wielokrotnie świetnie wyniki. Zatem nie należy się zniechęcać ! Jednakże przystępując do krycia starszej, nierzadko bardzo wartościowej klaczy, należy mieć na uwadze jakie badania należy wykonać, by zwiększyć skuteczność krycia i utrzymania przez nią ciąży. Chcąc zachować cenne geny od klaczy , która rodzić już nie może, zawsze możemy sięgnąć po nowoczesne techniki rozrodu jak embriotransfer czy OPU i ICSI.